„Meer dan fulltime” werkte ze tot december 2008 als zelfstandig adviseur personeelszaken. Vanaf oktober dat jaar ging het langzaam minder. En ineens kwamen er helemaal geen opdrachten meer binnen.
„In het begin vond ik het niet zo erg. Even wat meer rust”, zegt Annette Ligtenberg (53). „Al die jaren heb ik goed kunnen verdienen. Door mezelf geen hoog salaris uit te betalen, had ik een aardige buffer opgebouwd met bkr registratie zonder lenen. Daar hield ik het een maand of tien mee uit. Daarna ging het niet meer.”
Sinds 1 november 2009 is Ligtenberg gestopt als zelfstandig ondernemer en is ze in loondienst als coördinator personeelszaken bij softwarebedrijf SAP. Met een tijdelijk contract tot 1 maart, maar ze is er blij mee. Het werk is uitdagend, de collega’s zijn leuk. En het geld komt aan het eind van de maand weer binnen.
De bijna 1 miljoen zelfstandigen in Nederland hebben het moeilijk. Afgelopen weekeinde maakte Voedselbank Nederland bekend dat zich wekelijks tientallen zzp’ers melden voor hulp.
Directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau (CPB) omschreef de zzp’ers onlangs als dé groep op de arbeidsmarkt die de klappen van de crisis opvangt. Volgens hem vormen de zelfstandigen door hun flexibele inzetbaarheid een ideale buffer voor werkgevers: ze vliegen er als eersten uit als het slecht gaat.
Maar wie als zelfstandige minder opdrachten krijgt of helemaal werkloos raakt, heeft geen recht op een WW-uitkering en moet leven van zijn eigen reserves, om uiteindelijk als het geld op is in de Bijstand te belanden.
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), dat vorige week voor het eerst met cijfers over deze groep werkenden naar buiten trad, verdienden zelfstandigen eind 2009 gemiddeld 12 procent minder dan een jaar eerder. In het derde kwartaal van 2008 verdienden de zelfstandigen samen nog ongeveer 6 miljard euro. Een jaar later was dat gedaald naar 5,3 miljard.
„Er zijn minder opdrachten en de prijzen staan onder druk”, verklaart econoom Michiel Vergeer van het CBS. „Een deel van de zelfstandigen kan het inkomensverlies goed opvangen, omdat in de goede jaren een buffer is aangelegd. Maar een flink aantal geeft er nu noodgedwongen de brui aan.”
Het aantal zzp’ers groeit nog steeds, blijkt uit gegevens van de Kamer van Koophandel, maar die groei vlakt de laatste maanden af door een toename van het aantal zelfstandigen dat er weer mee ophoudt. Alleen al in het derde kwartaal van 2009 waren er 20.000 zelfstandigen die hun eigen bedrijf beëindigden – veel meer dan in een normaal kwartaal.
Van die groep stoppers zit volgens het CBS 40 procent ‘thuis op de bank’ en heeft 20 procent zich gemeld voor een uitkering. De overige 40 procent is inmiddels weer in loondienst.
Een aantal zelfstandigen nam de beslissing om te stoppen uit voorzorg. Zoals Femke Stroomer (32), die freelance werkte als camerajournalist. Ze besloot in oktober over te stappen om in loondienst reportages te maken voor communicatiebureau LVB networks. Ze besloot dit hoewel de hoeveelheid opdrachten die ze kreeg nog niet zorgwekkend was gedaald
„Iedereen roept maar ‘crisis, crisis, crisis’. Het leek me een verstandig moment”, zegt ze. „Als freelancer heb je altijd te maken met fluctuaties in de hoeveelheid opdrachten. Maar deze keer had ik echt het idee dat het langer ging duren.”
Annette Ligtenberg is ook „op tijd” gestopt, denkt ze. „Het werd steeds meer overleven. Ik heb ondernemers horen zeggen dat het ze niet meer uitmaakt wat ze doen, of tegen welk tarief. Als ze maar wat kunnen doen. Ik vind dit geen goed signaal.” Ze mist het soms wel, de eigen zaak. „Mijn vrijheid ben ik kwijt, en ik mis soms de diversiteit aan opdrachtgevers die je als zelfstandige hebt. Aan de andere kant: ik heb eindelijk eens rust. Ik hoef me niet meer elke keer af te vragen waar ik straks weer zit.”
Lees meer:
