De val van het kabinet is goed voor de economie, menen topeconomen. Waar werkgeversorganisaties zuur reageren op het uitblijven van de crisis- en herstelwet, en vakbonden somberen dat een verlenging van de deeltijd-ww mogelijk in het water valt, zijn hoogleraren veel minder neerslachtig.
Maatregelen als de crisiswet en deeltijd-ww bieden nauwelijks verweer tegen de economische crisis. „Den Haag was blijven aanmodderen als het kabinet níet gevallen was”, meent Sweder van Wijnbergen, hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam. Grote beslissingen over de bezuinigingen van €35 miljard waren volgens Van Wijnbergen niet genomen, want over elk onderwerp hadden de regeringspartijen strijd. „Het was voor iedereen duidelijk: dit kabinet zou gaan vallen als begin mei de bezuinigingscommissies met hun voorstellen zouden komen. Dat het eerder is gebeurd, is positief.” Straks liggen de kaarten weer vers geschud op tafel. „Nieuwe verkiezingen zorgen voor duidelijkheid, daar is de economie bij gebaat.”
Voorwaarde is wel dat een kabinetsformatie niet lang op zich laat wachten. „Er moet snel gehandeld worden tegen zonder geld lenen toetsing. Dossiers als de verhoging van de aow-leeftijd kunnen niet te lang stil blijven liggen”, vindt ook Lans Bovenberg, hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg. De voorspelde economische groei, dit jaar 1,5%, volgend jaar 2%, ziet hij dan niet in gevaar komen. „Die wordt vooral veroorzaakt door de export.”
De binnenlandse groei zou volgens Bovenberg misschien wat hoger kunnen zijn als Balkenende IV in het zadel was blijven zitten, omdat consumenten nu waarschijnlijk wat voorzichtiger worden. „Met name op de woningmarkt zal terughoudendheid optreden, omdat de hypotheekrenteaftrek duidelijk ter discussie komt te staan.”
Geen partij kan eigenlijk meer om een beperking van de hypotheekrenteaftrek heen, stelt Arnoud Boot, hoogleraar financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam. In de woningmarkt wordt €30 miljard rondgepompt. „Zonder huursubsidie en hypotheekrenteaftrek zouden de belastingen een kwart lager kunnen zijn. Als dit dossier zorgvuldig wordt aangepakt, met een overgangsperiode van zo’n twintig jaar, is dat goed voor de economie op langere termijn.”
Over de verhoging van de aow- en pensioenleeftijd zal weer een lange discussie ontstaan. „Maar de grens van 67 zal blijven staan, anders wordt de aow onbetaalbaar”, aldus Bovenberg. Alleen de SP en de PVV zijn tegen („de PVV is op sociaaleconomisch gebied behoorlijk naar de linkerkant opgeschoven”), maar de kans dat deze twee partijen samen in de regering komen is nihil.
De meeste economen voorspellen een centrumrechts kabinet dat de overheidstekorten niet verder laat oplopen. „In crisistijd bestaat de neiging de teugels wat te laten vieren”, weet Boot. „Wat dat betreft is het goed dat dit kabinet demissionair is, er kan geen extra geld meer worden uitgegeven.”
Grote zorgen spreekt de hoogleraar echter uit over het toezicht op de financiële sector. „Daar zou de minister van Financiën bovenop moeten zitten, terwijl de komende maanden alles draait om partijpolitiek.” Van Wijnbergen voorziet dat het herstel van de sector daardoor langer op zich laat wachten.
Hoe dan ook zal een nieuw kabinet ervoor moeten zorgen dat er meer belastinggeld binnenkomt. „Dat lukt alleen door de economie aan te jagen. Bedrijven moeten weer gaan investeren – en dat gebeurt alleen als er politieke en financiele zekerheid is”, stelt Boot. Het ontslagrecht moet versoepeld en de financieringsmogelijkheden voor het bedrijfsleven moeten verbeterd. „En bezuinig vooral niet op maatregelen die het fiscaal gunstig maken voor ondernemingen om te investeren.”
Lees meer:
