De wereldeconomie klimt sneller uit het dal dan gedacht: het IMF komt deze week met aangepaste cijfers die een stuk optimistischer zijn dan de laatste update in oktober van de World Economic Outlook. „Maar om dat fragiele herstel vast te houden moeten we niet alleen na gaan denken over een ’exit-strategie’. De rijke landen moeten ook een duidelijk programma laten zien waarin ze aangeven hoe hun uit de hand gelopen schuldenpositie wordt gesaneerd. Dat moet geloofwaardig zijn. Nu zijn die schulden met de superlage rentestand op snel minikrediet nog wel te financieren, maar dat blijft niet zo.” Age Bakker, de Nederlandse vertegenwoordiger bij het Internationale Monetaire Fonds, constateert dat de snel groeiende ontwikkelingslanden een stuk beter door de crisis zijn gekomen dan de rijke landen. „Dat is wel eens anders geweest. De ontwikkelingslanden hebben de goede tijden gebruikt om via de export deviezenreserves op te bouwen. Met die buffer konden ze de groei stimuleren en zijn ze als eerste uit de crisis gekomen. Die les kunnen de industrielanden overnemen, goed beleid begint in goede tijden.”
De industrielanden zijn uit de wind gehouden omdat de centrale banken voor suikeroom hebben gespeeld, maar de geldkraan gaat nu weer dicht. „Dat betekent op termijn hogere rente. De rijke landen kunnen niet anders dan hun uit de hand gelopen begrotingen saneren. Dat zal een enorme klus worden, maar het moet gebeuren.” Azië is al uit de crisis, de VS krabbelen eruit. „In de loop van dit jaar zal de werkgelegenheid in de VS weer toenemen. Europa is minder rigoureus geweest met ontslagen, daarom loopt de werkloosheid voorlopig nog op en gaat het herstel trager. De arbeidsmarkt in Europa moet dus nog flexibeler worden”, stelt Bakker.
Voorlopig werken de miljarden die tal van overheden in de economie hebben gepompt. „De wereldhandel gaat nu ruim twee keer zo veel toenemen dan de 2,5% van onze laatste schatting in oktober en daarmee ook de groeicijfers van de individuele landen”, zegt Bakker. Maar er is sprake van scheefgroei. Niet alleen groeit Azië het hardst, ook binnen Europa zijn grote verschillen tussen landen als Duitsland, Frankrijk en Nederland die het al weer heel aardig doen, en de zuidelijke landen. De voormalige Oostbloklanden zijn nog weer een verhaal apart, die zijn na een veel te snelle groei jaren achterop geworpen.
Met het toenemen van de groei in landen als China en Brazilië willen die ook een grotere stem binnen het IMF. „Daar ontkom je niet aan, maar dan zeg ik, bij meer invloed op het wereldtoneel hoort ook een grotere verantwoordelijkheid. China zal in de komende jaren zijn munteenheid, de renminbi, moeten gaan laten stijgen en dat betekent evenwichtiger handelsstromen.” Om een nieuwe kredietcrisis te voorkomen pleit Bakker voor nog strengere kapitaaleisen aan de banken. De plannen van Obama om banken te dwingen risicovolle operaties in aparte fondsen onder te brengen en de omvang van registratie bkr met lening te limiteren, vindt hij een goede ontwikkeling. „Banken hebben een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid en als ze daar met de pet naar gooien heeft de overheid het recht in te grijpen. Ik denk zelfs dat ’Basel II’ niet streng genoeg is, wat mij betreft mag er een ’Basel III” komen. Banken moeten in goede tijden veel meer reserves opbouwen en het internationale toezicht moet verbeteren. Het IMF heeft niet de middelen om dat internationale toezicht uit te voeren, maar we hebben wel een mening hoeveel beter de regelgeving en toezicht aan meer financiële stabiliteit kunnen bijdragen. In die zin moet de taak van het IMF dan ook worden omgevormd. We moeten een soort toezichthouder op de toezichthouders worden. Wij zien goed waar de gaten zitten en waar dus verbeteringen mogelijk zijn. Het IMF kan er aan bijdragen dat internationaal beter wordt samengewerkt.”
