Europa mag niet worden onderschat, zo zei president Trichet van de Europese Centrale Bank gisteren op zijn maandelijkse persconferentie na de bestuursvergadering van zijn instituut. Hij verwees daarbij naar de finale van het wereldkampioenschap voetbal die wordt gespeeld tussen twee eurolanden, Spanje en Nederland. Maar op de financiële markten is het geloof in de euro, het nu elf jaar oude project, niet zo groot meer als voorheen. Sinds afgelopen najaar Griekenland een begrotingstekort openbaarde dat veel hoger was dan eerder gemeld, is het vertrouwen in het fundament onder de gemeenschappelijke munt langzaam weggesijpeld. Het resultaat is bekend: grote ophef over met name de zuidelijke eurolanden, een noodpakket voor Griekenland van 110 miljard euro en een uit nationale bijdragen en geld van het Internationale Monetaire Fonds samengesteld financieel steunpakket van maar liefst 750 miljard euro. In de Duitse Bondsdag werd openlijk gespeculeerd over een Grieks vertrek uit de gemeenschappelijke munt, en een merendeel van de Duitse bevolking zou graag de Duitse mark terug zien. Een onderzoek van de Economist Intelligence Unit wees eind juni uit dat van de 440 ondervraagde topbankiers de helft gelooft dat er een kans is van 50 procent dat een of meer landen de euro in 2013 hebben verlaten.
Wees voorzichtig met wat je wenst, zo luidt een Engels gezegde. Een team van analisten van bank-verzekeraar ING, aangevoerd door Mark Cliffe, zette zich onlangs aan het doorrekenen van zulke scenario’s. Niet dat ING voorspelt dat de euro uit elkaar valt, benadrukt hij, maar simpelweg om te zien wat de gevolgen zouden zijn. Cliffe gaat uit van twee mogelijkheden, die zich voor de vorm allebei voordoen aan het einde van dit jaar. De eerste is een ordelijke terugtrekking van alleen Griekenland uit de euro, waarna Spanje en Portugal met gepast beleid binnenboord worden gehouden en de muntunie intact blijft. De tweede mogelijkheid staat aan de andere kant van het spectrum: het volledig uiteenvallen van de muntunie in de nationale munten van voorheen. Tussen deze twee uitersten liggen tal van andere mogelijkheden, maar daarvan liggen de uitkomsten tussen die van de twee extremen in.
Mocht alleen Griekenland de euro verlaten, dan zijn volgens ING de gevolgen al flink: een Griekse recessie met een economische krimp van 7,5 procent, en een verlies aan economische groei van 1 procent in de rest van de eurolanden. Banken en pensioenfondsen nemen forse verliezen, de nieuwe Griekse drachme devalueert fors. De inflatie in Griekenland schiet omhoog, evenals de rentes, terwijl in het grootste deel van de rest van de eurozone het omgekeerde plaatsvindt. Wel zal het wantrouwen op de financiële markten in het voortbestaan van de euro de rentes in de zuidelijke landen flink opschroeven, en zal de euro zelf kelderen ten opzichte van de Amerikaanse dollar, van een koers van 1,26 dollar per euro nu tot 0,85 dollar per euro.
Het pessimisme over de economische vooruitzichten van de eurozone is overdreven, en de kans op een herhaling van de recessie is gering. Dat zei president Trichet van de Europese Centrale Bank gisteren in Frankfurt, bij een toelichting op het besluit van het ECB-bestuur om de belangrijkste rente onveranderd te houden op 1 procent.
Trichet liet doorschemeren dat de aankopen van staatsobligaties door de ECB, een steunoperatie waarmee de bank twee maanden geleden begon, ten einde loopt. Hij verwelkomde de publicatie op 23 juli van zogenoemde stresstests, waarbij 91 banken in de eurozone onderworpen worden aan zeer moeilijke economische en financiële scenario’s om uit te maken of zij voldoende financiële buffers hebben voor een eventuele volgende crisis.
De vooruitzichten voor de euro-economie kregen gisteren steun van gunstige economische cijfers voor Duitsland over het tweede kwartaal. De uitvoer steeg met 9,2 procent, terwijl de industriële productie met 2,6 procent toenam.
Veel destructiever zijn de gevolgen als de eurozone daadwerkelijk uit elkaar valt. De overgang terug naar de nationale munten kan niet anders dan chaotisch zijn, met tijdelijke stops voor grensoverschrijdende economische en financiële transacties. De financiële sector krijgt een klap die vergelijkbaar is met de situatie na de val van Lehman in het najaar van 2008. Alle eurolanden laten hun nieuwe nationale munten devalueren tegenover de Duitse mark, en de euro zelf valt in zijn laatste dagen tot het laagterecord van 0,70 dollar. De waarde van beleggingen en onroerend goed duikelt overal, en Britse en Nederlandse pensioenfondsen krijgen daar de gevolgen van (sterker) gedevalueerde munten nog overheen.
Het resultaat is een beest van een recessie. ING gaat voor 2011 en het volgende jaar uit van een val van het bruto binnenlands product, ten opzichte van het scenario waarin de euro intact blijft, van richting 15 procent voor de zuidelijke landen, en rond de 10 procent voor de noordelijke landen. Dat zou een record betekenen, en de economische gevolgen van de kredietcrisis verre overtreffen.
Er zijn tussenvormen mogelijk zoals lenen zonder bkr toetsing. Een groep noordelijke landen zou, onder de paraplu van Duitsland, de euro in een sterke variant door kunnen zetten. Maar, zoals gesteld, de effecten daarvan liggen tussen de twee scenario’s die ING als uitgangspunt heeft genomen voor de berekeningen.
Is dat het allemaal waard? Er wordt, stelt ING-econoom Cliffe, de laatste tijd weer volop gediscussieerd over de vraag of de muntunie van de EU wel ideaal is en of landen niet beter af zouden zijn als de euro er niet was. Hij spreekt zich niet uit over de voor- en nadelen van de euro op de lange termijn. Maar de afkeer van de gemeenschappelijke munt en de beoogde positieve effecten van het verlaten van het project moeten wel heel groot zijn willen zij de directe gevolgen van het opbreken van de muntunie rechtvaardigen.
[...] This post was mentioned on Twitter by Frank. Frank said: Economie stort in na dag dat de euro valt – http://geld-lenen-zonder-bkr-toetsing.com/economie-stort-in-na-dag-dat-de-euro-valt [...]