Maxime Verhagen moest vanochtend weer eens op twee plaatsen tegelijk zijn. De fractievoorzitter van het CDA is niet alleen minister van Buitenlandse Zaken en minister voor Ontwikkelingssamenwerking maar ook onderhandelaar bij de formatie. Terwijl de ministerraad zijn wekelijkse bijeenkomst hield op het ministerie van Algemene Zaken, gingen nog geen honderd meter verderop de onderhandelingen verder over een te formeren kabinet van VVD/CDA met gedoogsteun van de PVV.

Door het wat ongrijpbare landsbestuur van dit moment ontstaat een wonderlijke toestand in de Trêveszaal. De overgebleven ministers van Balkenende IV draaien hun laatste begroting voor Prinsjesdag in elkaar, maar plannen mag de regeringsploeg niet hebben. Kabinetten van demissionaire status worden geacht op de winkel te passen: neem het landsbestuur waar, handel lopende zaken af en let erop dat de financiën niet uit de hand lopen. Het roept de vraag op wat straks de betekenis van Prinsjesdag is. Wordt de Troonrede een afscheidsrede van een gemankeerd kabinet dat op 26 van de 150 Kamerzetels steunt? Is de derde dinsdag van september dit jaar een non-event?

Toch betekent de demissionaire status van Balkenende IV geenszins dat slechts niemendalletjes aan de orde zijn. Juist de bijzondere economische en financiële situatie dwingt zelfs een regering op weg naar de uitgang tot ingrijpende besluiten, zelfs tot miljardenbezuinigingen. De ingrepen van het zittende kabinet zullen het VVD-leider Mark Rutte en zijn onderhandelingspartners nóg moeilijker maken de beoogde 18 miljard euro bezuinigingen bij elkaar te sprokkelen.

Minister Klink van Volksgezondheid (CDA) gaf daar deze zomer een voorproefje van. Hij besloot de vergoeding voor rollator en pil uit de basispolis te schrappen teneinde een tegenvaller op zijn departement op te vangen. Zijn maatregelen waren al terug te vinden als bezuinigingsoptie in de verkiezingsprogramma’s van diverse politieke partijen.

Een nieuw kabinet ziet door de ingreep van Klink een ‘snijmogelijkheid’ wegvallen. Lastig, want het is al zo moeilijk om het begrotingstekort met 18 miljard euro per jaar terug te dringen.

Verhagen lost zijn agendaprobleem meestal op door zich in de ministerraad te laten vertegenwoordigen door premier Balkenende of door de secretaris-generaal van Buitenlandse Zaken. Hij heeft één collega die soms aan beide tafels fysiek nodig is: Jan Kees de Jager, de minister van Financiën en gedoodverfde kandidaat om dat ook in een nieuw kabinet met CDA-deelname te worden.

De Jager is momenteel de onmisbare verbindende factor van alle Haagse onderhandelingstafels. In het demissionaire kabinet moet hij een erfenis uit het crisisakkoord afhandelen. In het aangepaste regeerakkoord van begin 2009 om de crisis te bezweren ging het kabinet uit van bevroren ambtenarensalarissen. Maar het minikrediet bleef uit, waardoor een ingeboekte bezuiniging van 3,2 miljard niet volledig in den Haag arriveert.

Kersvers Kamerlid Wouter Koolmees (D66) herinnerde het demissionaire kabinet daar op de valreep van het zomerreces aan. Zijn motie wordt serieus genomen door de nog zittende regeringsploeg. Minister De Jager zei vanmiddag na afloop van de ministerraad al „een eind op streek” te zijn met de oplossing van dit gat. Het betekent dat er besluiten zijn genomen over meer dan 1 miljard euro aan ombuigingen – met steun van minikredieten. De vraag is wat de inbreng van deze partij bij de laatste saneringen in zal houden. Minister Eimert van Middelkoop (ChristenUnie) wees er onlangs op dat er tussen het CDA en zijn partij soms grote verschillen bestaan als het om bezuinigingen gaat. „Als we nog een tijdje over ons graf heen kunnen regeren, is dat voor de ChristenUnie geen probleem.”

Tagged as: Demissionair kabinet-Balkenende, Mark Rutte, Maxime Verhagen, minikredieten, Prinsjesdag

{ 1 comment }